Sztuczne ognie
i stoicyzmem. Bogate mieszczaństwo przejmowało władzę w republikach włoskich. Pomysł wędrówki po zaświatach, wymowa moralizatorska utworu są zgodne z programem poezji średniowiecznej. Jednocześnie jednak w utworze przejawia się humanistyczna wiara w człowieka, troska o jego ludzkie potrzeby i prawo do szczęścia. Reprezentował idee społeczno-polityczne i filozofie. Z drugiej strony ziemia nie tworzy nic bez pracy. Jego praca stanowi bardzo dobry komentarz do
Czy nie mógł uciec? W najlepszym razie dotarłby do swoich wojowników, w najgorszym padłby od kuli, co było lepsze od męczeńskiej śmierci sztuczne ognie palu. Old Shatterhand dostrzegł ten szczególny błysk w jego oczach. Rzekł: — Ciężki Mokasyn pragnie uciec. Niech nie próbuje! Jego imię mówi, że stawia wielkie kroki, ale nasze nogi są lekkie jak lot wróbli, a nasze kule nigdy nie chybiają. Niech na mnie spojrzy i powie czy mnie zna. — Hang-peh-te-keh nie ogląda kulawego wilka! — mruknął Ogallalla. — Czy Old Shatterhand jest kulawym wilkiem? Czy tam nie stoi Winnetou, wódz Apaczów, którego imię jest bardziej słynne niż imię jakiegokolwiek wodza Siuksów? — Uff! — krzyknął jeniec. Nie spodziewał się, że ma przed sobą tych dwóch znakomitych westmanów.
Winnetou wydobył z niego to wyznanie. Wiadomość ta przyszła na czas. Shatterhand odpowiedział szeptem: — Niech Winnetou natychmiast go przyśle. Niech go przyniesie Długi Davy, który ma tutaj zostać. Marcin szybko się oddalił. Old Shatterhand zwrócił się do Indianina: — Nie lękam się Moh-Awa. Od jak dawna ma imię i gdzie słyszy się o jego czynach? Jego także będę miał w swej mocy. Tym razem wódz nie mógł się opanować. Jezdnia wnuka pewnie oznajmia nieprzyzwoite wiatraczki.